Les rendez-vous de l'ICKL

Les listes de l'ICKL

Nouveautés - Cliquez ici pour vous enregistrer sur la liste des nouveautes du site et d'autres activites de l'ICKL

ForumPaysan - Cliquez ici pour vous enregistrer sur la liste du forum afin de recevoir les documents appropriés


 

Eleksyon 28 novanm yo nan linèt POHDH
Rapò obsèvasyon POHDH
Posté le mardi 30 novembre 2010 par icklhaiti

Eleksyon 28 novanm 2010 montre kòman Leta Ayisyen vyole Dwa Politik sitwayen ak sitwayèn yo

Nan kad eleksyon 28 novanm 2010 yo, Platfòm òganizasyon Ayisyen Dwa moun yo, ansanm ak òganizasyon manm li yo epi kèk òganizasyon patnè tankou : Solidarite Fanm Ayisyèn (SOFA), te deplwaye nan tout peyi a 2 mil (2000) obsèvatè fanm ak gason ki asepte fè egzèsis demokratik sa a ak Platfòm nan. Nan tèks sa a, POHDH ap prezante bay piblik la premye lide l sou sa obsèvatè ak obsèvatris yo konstate nan Sant ak Biwo vòt yo nan peyi a.

I- Konsta Jeneral

Dimanch 28 novanm 2010, depi 6zè nan maten, tout elektè mobilize pou y al chwazi kandida yo kwè ki reponn ak atant yo. Men gen anpil kote nan peyi a, elektè yo te gen anpil difikilte pou ranpli devwa sivik yo. Yon bò paske biwo pat louvri alè, yon lòt bò, elektè yo pat rive jwenn non yo sou lis rejis. San n pa bliye anpil sitwayen ak sitwayèn ki pa t gen chans resevwa Kat Idantifikasyon Nasyonal yo (CIN) pou yo te kapab al patisipe nan eleksyon 2010 yo, k ap fèt pou eli yon presidan, 11 senatè ak 99 depite. Tout konsta sa yo fè gen yon fèb patisipasyon popilasyon an.

Men kèk konsta general obsèvatè ak obsèvatris diferan manm ak patnè POHDH yo fè nan tout peyi a :

1. Plis pase mwatye moun pa jwenn non yo sou lis elektoral yo, sa ki rann yo pa rive egzèse dwa politik yo kòmsadwa. Sa k te lakoz anpil fristasyon nan mitan elektè yo ;

2. Nan pifò biwo yo, vòt yo p at sekrè. Izòlwa te mal plase ;

3. Majorite biwo vot yo (BV) kòmanse aprè 6zè nan maten nan prèske tout peyi a ;

4. Nan anpil sant vòt pa t gen prezans Polis Nasyonal ;

5. Materyèl vòt yo pa t rive alè jwenn pèsonèl biwo vòt yo ;

6. Pèsonel Biwo Vòt yo pa t byen fòme pou mennen biwo vòt yo. Y opa t ala otè pou fè travay la. Se menm konsta a tou pou sipèvizè sant vòt yo. Pa egzanp : Nan nan yon biwo vòt, nan sant vòt kite nan Lise Nasyonal Laskawobas la, manm BV y opa ka fè diferans ant bilten ni lak bilten blan ;

7. Kat obsèvatè pou òganizasyon nan sosyete sivil la ak akreditasyon pou medya yo p at disponib alè. Pa egzanp : nan Depatman Nòdwès peyi a, obsèvatè POHDH yo pa t gen tan jwenn kat pou y al obsève eleksyon yo ;

8. Kèk kote, materyèl vòt yo p at konplè. Tankou : Nan Santo 23, p at gen lis elektoral la ;

9. Gen anpil atak ak zam ki fèt sou biwo vòt yo, tankou nan komin Savanèt nan Plato Santral ;

10. Nan anpil sant vòt bilten yo te gaye nan lari depi 10zè nan maten (Ti Rivyè Latibonit ak Savanèt) ;

11. Kèk kote manm BV yo te refize fè depouyman bilten yo alè, (Penye, Jakmèl ak Sen Mak) ;

12. Ni konsèy Elektoral la, kandida yo, ni pati politik yo pa respekte lwa elektoral la.

Anplis sitiyasyon jeneral yo ki lye ak pwoblèm lojistik nan machin elektoral la, nou konstate gen divès kalte ensidan ak sitiyasyon ki pa korèk nan chak depatman jewografik peyi a

II- Manifestasyon jou eleksyon an ak aprè

Nòmalman selon lwa elektoral 2008 la, ni kandida yo, ni patizan yo pa gen dwa pou òganize manifestasyon, jou vòt la ak aprè jounen vòt la san Konsèy Elektoral la poko bay rezilta eleksyon yo. Aloske depi 10 zè nan maten, patizan kandida pou pòs Prezidan Michel Joseph Martelly t ap manifeste nan tout petyon vil. Aprèsa, patizan lòt kandida ak pati politik fè menm jan an tou nan divès rejyon nan peyi a, tankou :

Gonayiv, Wanament, Okay, Jakmèl, Sen Mak, Ench, Okap, Delma, Lestè, elatriye… Yon bagay nou kwè ki pa nòmal, selon lwa elektoral la.

III- Konsta ki lye ak Pwoblèm lojistik

Nou obsève plizyè pwoblèm lojistik ki kite pot louvri pou magouy fèt nan eleksyon an. Anpil elektè gen difikilte pou lokalize sant kote ki gen biwo pou y al vote.

Pou sa ki konsène lis rejis yo, nou obsève plizyè ka iregilarite. Lis elektè ki afiche deyò pa koresponn ak lis ki nan men manm biwo yo. Foto elektè yo pa koresponn ak non elektè yo. Gen ka kote elektè ki pa jwenn non yo sou lis ditou.

Yon lòt gwo pwoblèm nou konstate se move jesyon prezans mandatè yo nan sant vot yo. KEP la pran desizyon pou se 4 a 5 mandatè ki pou prezan nan chak biwo vòt, san l pat pran dispozisyon klè sou ki kritè pou yo prezan. Se youn nan gwo kòz tansyon nan Sant Vòt yo. Nan Lekòl Nasyonal Taba 27, jij de Pè vin fèmen biwo yo paske mandatè yo t ap fè presyon pou yo rantre nan sant vòt la.

IV- Obsèvasyon jeneral ak Kòmantè POHDH

Toujou nan sa k konsène feblès nan machin elektoral la, nou obsève gen manm sant vòt yo ki manke metrize zouti eleksyon yo. Gen manm biwo vòt ki gen difikilte pou idantifye non elektè yo sou lis rejis electoral la.

Jan jounen vòt 28 novanm 2010 la pase monte aklè feblès Leta Ayisyen menm pou l chanje pèsonèl politik la. Li pou montre tou, kòman Leta Ayisyen pa respekte dwa Sitwayen ak Sitwayèn yo.

Pa gen kontinuite nan oganize eleksyon yo nan peyi Dayiti. Konsa peyi a pa fè pwogrè nan òganize eleksyon yo. Chak eleksyon ki pase li koute plis lajan epi gen plis pwoblèm lojistik. Finalman POHDH kwè fòk dirijan peyi a travay pou mete sou pye yon Konsèy Elektoral Pèmanan. Fòk KEP a ak dirijan peyi a pa kwè eleksyon, se sèlman zafè kandida ak pati politik yo. Sosyete sivil la, elektè yo se aktè yo ye tou nan pwosesis elektoral la.

V- Kèk rekòmandasyon Platfòm nan fè

Pou KEP a :

a) Respekte lwa elektaral la ki dwe bousòl li nan mennen pwosesis elektoral la ;

b) Pran tout dispozisyon pou trete enfòmasyon ki sòti nan chak biwo vòt ;

c) Pran sanksyon selon lwa elektoral kont tout kandida ki fè frod ak vyolans ;

d) Rann pwosesis elektoral la pi transparans nan tout desizyon l ap pran.

Pou Gouvènman ak Prezidan Repiblik la :

a) Pran tout dispozisyon pou sekirize lavi chak moun k ap sikile andedan peyi a, materiel ak byen Leta, byen chak sitwayen ;

b) Pran tout dispozisyon pou anpeche yon gwo kriz politik nan peyi a ki kapan ran sitiyasyon peyi a pi frajil ;

c) Pou lajistis jwe wòl kòmsadwa pou sanksyone moun, gwoup moun k ap vyole lwa peyi a ;

Pou lòt aktè ki enplike nan pwosesis la :

a) Evite mennen peyi nan yon kriz initil ;

b) Mete enterè peyi a devan nan tout anbisyon politik yo genyen ;

c) Favorize yon klima dyalòg nan peyi a.

Pòtoprens, Ayiti, 30 Novanm 2010

Antonal MORTIME, Sekretè Egzekitif POHDH

icklhaiti [ICKL HAITI]



 

ICKL / Adresse : 22, rue Dadjuna, Delmas 75 - HT 6120, Delmas, HAÏTI
Tel : (509) 2816 7249 - E-mail : ickl @icklhaiti.org - URL :
www.icklhaiti.org
Tous droits réservés | © ICKL 2005
Site concu et réalisé par
Gotson Pierre du Groupe Medialternatif
Utilisation de SPIP, logiciel libre distribué sous license GPL